حسن حسن زاده آملى

229

نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى)

سوم اينكه عقل صحيح اصيل به پيروى و تقليد انسان كامل ميگرايد . در بيان مطلب اول گوئيم كه : براهين قاطعه و ادله محكمه عقليه و نقليه از آيات قرآنيه و اخبار اهل بيت رسالت حاكى است كه جزا در طول عمل است ، بلكه نفس عمل است و هر كسى مجموعه كردار و نيات خود است ، و جميع اعمال و نياتش بذرهائى است كه در خود ميافشاند و خود همان بذرها مىشود ، و اخلاق وى ملكات ذاتش و صفات لازمش ميگردند و هميشه با آنها محشور است ، و آنها او ميشوند و او آنها . خداى متعال مى فرمايد : لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى ثُمَّ يُجْزاهُ الْجَزاءَ الْأَوْفى ( سوره والنجم آيه 42 ) . و در آيه و أن سعيه سوف يرى دقت بسيار لازم است كه سعى مثلا نماز و روزه و ديگر عباداتش را با اينكه معانى هستند مى بيند . و به همين وزان در سوره زلزال فرمود : يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ و فرمود هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( سوره نمل آيه 91 ) . و فرمود : وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَلا يُجْزَى الَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئاتِ إِلَّا ما كانُوا يَعْمَلُونَ ( سوره قصص آيه 85 ) . و فرمود : يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ ( سوره آل عمران آيه 31 ) . در جوامع روائى ، از جمله در امالى ابن بابويه ( حديث چهارم مجلس اول ) از كلمه عليا خاتم انبياء محمد مصطفى صلى الله عليه و آله روايت است كه قيس بن عاصم گفت : با جماعتى از بنى تميم به حضور رسول الله صلى الله عليه و آله رسيديم ، پس گفتم اى پيغمبر خدا به ما اندرزى بفرما تا از آن بهره بريم كه ما گروهى هستيم در بيابان بسر مى بريم ، رسول الله صلى الله عليه و آله فرمود : يا قيس ان مع العزذلا ، و مع الحيوة موتا ، و ان مع الدنيا آخرة .